PRESTANAK VAŽENJA BIVŠIH SAVEZNIH ZAKONA KOJI SU POSTALI ZAKONI REPUBLIKE SRBIJE

Mr Ivana Spasić 
Darko Radojičić
 

Ustavnom poveljom državne zajednice Srbija i Crna Gora utvrđeno je da će se zakoni Savezne Republike Jugoslavije izvan poslova Srbije i Crne Gore primenjivati kao zakoni država članica, do donošenja novih propisa od strane država članica, osim zakona za koje skupština države članice odluči da se ne primenjuju (član 64. stav 2. Ustavne povelje). 

Zakonom za sprovođenje Ustavne povelje državne zajednice Srbija i Crna Gora utvrđeno je da će se savezni zakoni i drugi savezni propisi koji nisu iz oblasti u kojima je Ustavnom poveljom utvrđena nadležnost državne zajednice Srbija i Crna Gora, primenjivati posle stupanja na snagu Ustavne povelje kao opšti akti država članica, dok ih njihovi nadležni organi ne stave van snage, osim u delovima koji su u suprotnosti s odredbama Ustavne povelje, izuzev u oblastima koje su već regulisane propisima države članice (član 20. stav 5. Zakona).

Na osnovu navedenih odredaba Ustavne povelje i zakona kojim se uređuje njeno sprovođenje, određeni savezni zakoni su postali republički zakoni pa su, na osnovu toga, nadležna republička ministarstva i posebne organizacije postali njihovi ovlašćeni obrađivači, u skladu sa odgovarajućim odredbama Zakona o ministarstvima, Zakona o državnoj upravi i Poslovnika Vlade Republike Srbije, a Narodna skupština je, u skladu sa Ustavom Republike Srbije i Ustavnom poveljom državne zajednice Srbija i Crna Gora ovlašćena da ove zakone izmeni, dopuni ili stavi van snage. 

Nakon donošenja Ustavne povelje državne zajednice Srbija i Crna Gora, postoji potreba da se razmotri da li se neki od bivših saveznih zakona ne mogu primenjivati kao republički zakoni. Razlozi za to su dvojaki. U određenim slučajevima radi se o zakonima koji uređuju položaj i način rada određenih organa bivše Savezne Republike Jugoslavije koji su, u skladu sa Ustavnom poveljom državne zajednice Srbija i Crna Gora, a na osnovu Zakona za sprovođenje Ustavne povelje državne zajednice Srbija i Crna Gora prestali sa radom (radi se, na primer, o bivšim saveznim organima unutrašnjih poslova, tj. bivšem Saveznom ministarstvu za unutrašnje poslove, Saveznom državnom tužiocu i Saveznoj tržišnoj inspekciji). U drugim slučajevima radi se o saveznim zakonima koji se više ne primenjuju jer je Republika Srbija u celini uredila određene odnose (na primer, Zakon o osnovama radnih odnosa koji se ne primenjuje jer je oblast rada uređena republičkim Zakon o radu koji je donet nekoliko godina nakon donošenja bivšeg saveznog Zakona o osnovama radnih odnosa). Navedeno se odnosi i na uređivanje postupka pomilovanja, koji je takođe u celini uređen republičkim zakonom, pa nije potrebno da ostane na snazi i bivši savezni zakon koji je uređivao ova pitanja. U ovom slučaju treba imati u vidu da je i krivičnopravno zakonodavstvo u potpunosti u nadležnosti država članica državne zajednice Srbija i Crna Gora. Isti razlozi se odnose i, na primer, na oblast robnih rezervi. Naime, nije utvrđena nadležnost Srbije i Crne Gore u ovoj oblasti, tako da ne postoje robne rezerve na nivou državne zajednice Srbija i Crna Gora. 

Kako su ovi zakoni i dalje važeći (i ako se ne primenjuju) u okviru pravnog sistema Republike Srbije nakon stupanja na snagu Ustavne povelje državne zajednice Srbija i Crna Gora, pravno je moguće doneti zakon kojim se predviđa da njime taksativno nabrojani zakoni prestaju da važe danom njegovog stupanja na snagu. Ovakav “izričiti” prestanak važenja zakona koji su neprimenljivi pa samim tim i suvišni u pravnom sistemu Republike je neophodan, da bi se i na ovaj način očuvalo načelo pravne sigurnosti i izbegla različita tumačenja oko daljeg egzistiranja i primene određenih zakona u pravnom sistemu Republike. Iz navedene odredbe zakona kojim se uređuje sprovođenje Ustavne povelje nedvosmisleno proizlazi da se bivši savezni zakoni neće primenjivati ako uređuju oblast koja je već regulisana propisima države članice i ako su u suprotnosti sa odredbama Ustavne povelje. To znači da navedena odredba uređuje uslove pod kojima prestaje primena određenih zakona. Međutim, prestanak primene određenog zakona ne znači da ga nije potrebno izričito staviti van snage - naprotiv - njihovim izričitim stavljanjem van snage obezbeđuje se pravna sigurnost i usaglašenost pravnog sistema kao celine.

Donošenjem takvog zakona bi se ostvario doprinos u procesu usaglašavanja i unapređenja pravnog sistema Republike, a to bi ujedno bio i jedan od prvih koraka u postupku usaglašavanja pravnog sistema Republike sa Ustavnom poveljom državne zajednice Srbija i Crna Gora.

Donošenjem pomenutog zakona prestali bi da važe i podzakonski akti doneti na osnovu njega.

*   *   *

U pitanju su, između ostalih, sledeći savezni zakoni: Zakon o vršenju unutrašnjih poslova iz nadležnosti saveznih organa uprave (“Službeni list SFRJ”, br. 7/85, 24/86 i 44/90); Zakon o pomilovanju (“Službeni list SRJ”, broj 90/94); Zakon o Saveznom državnom tužiocu (“Službeni list SRJ”, br. 27/92,  23/99 i 44/99); Zakon o osnovama radnih odnosa (“Službeni list SRJ’’, br. 29/96 i 51/99); Zakon o Saveznoj tržišnoj inspekciji (“Službeni list SFRJ”, br. 24/74, 22/78, 23/80, 22/87, 71/88 i 35/91 i “Službeni list SRJ’’, br. 16/93, 31/93, 41/93, 50/93, 24/94, 28/96, 59/98, 44/99, 74/99, 73/00, 70/01 i  8/03); Zakon o robnim rezervama (“Službeni list SFRJ”, broj 58/89 i “Službeni list SRJ’’, br. 16/93, 31/93, 41/93, 50/93, 24/94, 32/94, 28/96 i 29/97); Zakon o utvrđivanju izvora sredstava za finansiranje saveznih robnih rezervi (“Službeni list SFRJ”, broj 60/89); Zakon o Fondu za podsticanje razvoja poljoprivrednih regiona (“Službeni list SRJ”, broj 21/01); Zakon o obezbeđivanju sredstava za regres za veštačka đubriva, sredstva za zaštitu bilja i kvalitetnih sorti semena (“Službeni list SFRJ”, br. 13/86, 43/86, 87/87, 16/89 i 41/89); Zakon o osnovama geodetske delatnosti od interesa za celu zemlju (“Službeni list SFRJ”, broj 63/90); Zakon o osnovama poreskog sistema (“Službeni list SRJ”, br. 30/96, 29/97, 12/98, 59/98, 41/99, 44/99, 53/99, 40/01 i 23/02); Zakon o finansiranju naučno-tehnološkog razvoja Savezne Republike Jugoslavije (“Službeni list SFRJ”, broj 31/93) i drugi.