Odredbe Zakona o izvršnom postupku (“Sl. list SRJ”, br. 28/2000, 73/2000, 71/2001) koje propisuju način izvršenja na sredstvima dužnika na računu kod nosioca platnog prometa i Zakon o platnom prometu (“Sl. list. SRJ”, br. 3/2002) počeli su sa primenom od 01.01.2003. godine. Novom zakonskom regulativom, kao i podzakonskim pratećim opštim aktima, otvorena su neka praktična pitanja u vezi sa sprovođenjem sudskog izvršnog postupka radi naplate novčanog potraživanja na sredstvima na računu pravnog lica i preduzetnika.

Propisujući sadržaj predloga za izvršenje Zakon o izvršnom postupku, pored uobičajenih elemenata (označenje suda, imena i adrese poverioca i dužnika, iznosa glavnog duga i sporednih potraživanja, izvršne isprave i slično) određuje da se u predlogu navodi broj računa i banka poverioca, dok se za dužnika navodi samo nosilac platnog prometa kod koga se vodi račun dužnika. Pri tome određivanje nosioca platnog prometa je od značaja za utvrđivanje mesne nadležnosti suda i za dostavljanje rešenja o izvršenju. Za izvršenje sada je mesno nadležan sud prema sedištu nosioca platnog prometa ili njegove ekspoziture u kojoj se vodi račun dužnika. S druge strane, prema Zakonu o izvršnom postupku sud rešenje o izvršenju dostavlja onom nosiocu platnog prometa koga je kao prvog (ili jedinog) naveo poverilac u predlogu za izvršenje sa nalogom da sa računa dužnika prenese sredstva na račun poverioca.

Međutim, Zakon o platnom prometu, koji je mlađi od Zakona o izvršnom postupku i zbog toga isti derogira, u svom članu 48. stav 2. propisuje da sud dostavlja rešenje o izvršenju Organizaciji za prinudnu naplatu, odnosno do kraja 2003. godine Narodnoj banci (član 57. stav 1) koja zatim dalje sprovodi postupak prinudne naplate, odnosno daje nalog nosiocu platnog prometa (banci dužnika) za prenos sredstava sa računa dužnika na račun poverioca. Isto pravilo dalje je razrađeno u tački 6. stav 1. Odluke o načinu naplate sa računa klijenta (“Sl. list SRJ”, br. 29/2002 i 67/2002) i tački 6. stav 1. Uputstva za sprovođenje odluke o načinu naplate sa računa klijenta (“Sl. list SRJ”, br. 67/2002).

Zakon o izvršnom postupku propisuje da se u predlogu za izvršenje mora navesti nosilac platnog prometa (banka) kod koga se vodi račun dužnika. Ova obaveza poverioca proširena je novim propisima tako što je određeno da rešenje o izvršenju mora da sadrži i matični i poreski broj dužnika (tačka 4. stav 3. i 5. Uputstva za sprovođenje odluke o načinu naplate sa računa klijenta).

Postavlja se pitanje na koji način će poverilac saznati sve podatke koji su mu potrebni da bi pokrenuo postupak prinudne naplate svog potraživanja sa računa dužnika kod banke ili drugog nosioca platnog prometa. Po pravilu pravna lica i preduzetnici su otvorili račune kod banaka i dobili poreski broj tek poslednjih dana prošle godine, te ovi podaci nisu upisani u javne registre kod nadležnog trgovinskog suda ili u druge javne registre koji su pristupačni poveriocu. Na internet prezentaciji Narodne banke Jugoslavije, na adresi www.nbj.yu moguće je preko broja starog žiro računa pravnog lica dobiti informaciju o novom žiro računu, kao i o matičnom broju. Prema broju žiro računa može se saznati banka kod koje se vodi račun. Naime, prva tri broja predstavljaju jedinstveni identifikacioni broj banke. Primera radi, navodimo identifikacioni broj nekih većih banaka:

Poreski broj dužnika može se proveriti za sada jedino preko Poreske uprave.

Upisivanje svih podataka o dužniku u predlogu za izvršenje od značaja je kada se ima u vidu da će, prema odredbi tačke 8. stav 1. Uputstva za sprovođenje odluke o načinu naplate sa računa klijenta, Narodna banka sudsko rešenje o izvršenju koje ne sadrži sve podatke potrebne za pravilno izvršenje vratiti sudu, a ovaj poveriocu sa zahtevom da se izvrši odgovarajuća dopuna, što prolongira prinudnu naplatu. Takođe treba imati u vidu da citirana odredba tačke 8. stav 1. Uputstva propisuje da će se vratiti ono sudsko rešenje o izvršenju koje ne sadrži sve podatke potrebne za pravilno izvršenje. Dakle, ovaj propis dozvoljava da rešenje koje nema sve propisane podatke (recimo nema poreski broj dužnika) ipak ima dovoljno podataka za pravilno izvršenje jer je nesumnjivo na koga se obaveza iz rešenja odnosi, pa se tada isto ne mora vratiti sudu. Bilo bi opravdano da Narodna banka zauzme ovakav stav kod sprovođenja prinudne naplate sa računa dužnika, makar tokom perioda dok se nova rešenja u oblasti pravnog prometa ne “uhodaju” u praksi.